hak & tak: Dylan, Belafonte, haiku, Beatles & een beetje Burroughs

Bob Dylans allereerste baantje als muzikant in de studio was mondharmonica spelen voor Harry Belafonte op het nummer "Midnight Special" van het gelijknamige album. Met dat weetje ben ik groot geworden. In 2004 bevestigde Bob Dylan in Chronicles dat het echt zo is gegaan: "I'd be making my professional recording debut with Harry [Belafonte], playing harmonica on one of his albums called Midnight Special."
Bob Dylan eerste keer in de studio was dus tijdens de sessies met Harry Belafonte.

Volgens Searching For A Gem zit 't echter anders: "documentation found in 2001 in the RCA vaults along with the tapes dates the session [met Belafonte] definitively as having been recorded at Webster Hall, New York City, on the later date of 2 Feb 1962." Dat is na de opnamen, in november 1961, voor Bob Dylans debuutalbum.
De wereld staat op z'n kop: dat wat ik zeker wist is niet meer zeker.

En ik was helemaal niet van plan om over de opnamedatum van "Midnight Special" te schrijven. Wat ik wilde schrijven is dit: Bob Dylan vond de titel "If You Ever Go To Houston" van het album Together Through Life (2009) in de tekst van het nummer "Midnight Special", een nummer dat begin jaren zestig door Harry Belafonte werd opgenomen met een piepjonge nog onbekende Bob Dylan op mondharmonica. Dat heb ik niet zelf bedacht, dat las ik in het onverwacht aardige boek Haiku 61 Revisited van Robert MacMillan.
Wie schrijft er nou een boek vol haiku over de songs van Bob Dylan?
Het antwoord op die vraag is natuurlijk: Robert MacMillan, maar ik stelde die vraag niet om een antwoord te kunnen geven. Ik stelde die vraag om aan te geven hoe absurd het idee is: een boek vol haiku over de songs van Bob Dylan. Absurd.
Het wordt nog absurder: het werkt.
MacMillan schreef voor iedere door Dylan uitgebrachte song een haiku gevolgd door een uitleg variërend in lengte van één regel tot enkele bladzijdes. De vorm van haiku (3 regels) zorgt ervoor dat MacMillan de essentie van iedere song in een zeer beperkte hoeveelheid woorden moet vangen. Hij heeft hierbij goed gekeken naar, zoals hij zelf in het voorwoord van zijn boek schrijft, de manier waarop de samensteller van Anthology Of American Folk Music, Harry Smith, de songs op deze box kort, maar krachtig omschreef in het boekwerk bij deze box.
Ik dwaal af, het ging om "If You Ever Go To Houston" en "Midnight Special".

"Midnight Special":

If you're ever in Houston, oh you better do the right
You better not gamble and you better not fight

"If You Ever Go To Houston":

If you ever go to Houston
Better walk right
Keep your hands in your pockets
And your gun-belt tight
You'll be asking for trouble
If you're lookin' for a fight

De overeenkomsten tussen de twee songsteksten zijn opmerkelijk.
Er is meer. Eerder in "Midnight Special" zit de regel: "Yonder come Miss Rosie, how in the world did you know?" en nu de connectie tussen de tekst van dit nummer en Bob Dylan is gelegd is het lastig om in de "Miss Rosie" uit "Midnight Special" niet een voorbode te zien van "Rosie" in Dylans "Mississippi":

I was thinkin’ 'bout the things that Rosie said
I was dreaming I was sleepin' in Rosie’s bed

Al is dit misschien wat ver gezocht, toch kan ik het niet helpen dat ik hier aan denk.
Ik denk veel.
Soms te veel.

Aangezien dit bericht toch al van de hak op de tak gaat, kan dit er ook nog wel bij:
Net als de halve wereld luister ik dit weekend naar de nieuwe mix Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band van The Beatles. Ik ben diep onder de indruk van deze nieuwe mix en als dit een Beatles-blog was geweest had ik veel meer te vertellen gehad over deze uitgave.
De Dylan-connectie: Bob Dylan staat afgebeeld op de hoes van Sgt. Pepper en in de liner notes lees ik: "Inspired by Bob Dylan, from the arrival of Rubber Soul in December 1965 it was clear that The Beatles were exploring new aveneus with their lyrics."
de connecties tussen the Beatles en Bob Dylan beperken zich (uiteraard) niet tot Sgt. Pepper. The Beatles bewonderden Bob Dylan en Bob Dylan bewonderde The Beatles. Uit zo'n situatie ontstaan bijna als vanzelf de connecties. Wie schrijft ze eens allemaal op?

Terwijl ik bedenk dat ook William Burroughs op de hoes van Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band is afgebeeld, een Beat-schrijver die (indirect) ook te vinden is op een hoes van een Dylan-album en een van de zes schrijvers wiens werk ik aan het (her-)lezen ben om Dylan & de Beats te kunnen schrijven, vervang ik de inmiddels afgelopen cd Sgt. Pepper voor The Bootleg Series vol. 9 - The Witmark Demos 1962 - 1964. Is er een groter contrast denkbaar dan tussen het "knutselwerk" Sgt. Pepper en de "het is wat 't is" Witmark Demos van The Bootleg Series vol. 9? Ik heb dat contrast niet bewust opgezocht, het ontstaat zoals zoveel ontstaat.


Face Value flyer




Dylan vinden waar hij niet of nauwelijks is #48


Uit het boek Waldemar Post; de laatste illustrator.


The Comic Book And Me #45

Well, the comic book and me, just us, we caught the bus
The poor little chauffeur, though, she was back in bed
On the very next day, with a nose full of pus
Yea! Heavy and a bottle of bread
Bob Dylan - "Yea! Heavy And A Bottle Of Bread"

Met dank aan het overzicht van Brian Cronin [zie hier] heb ik weer twee comics met een Dylan-verwijzing gevonden. De eerste is Catwoman #49. Catwoman vraagt "Dylan quotes permissible?" voor ze uit "Like A Rolling Stone" citeert:



De tweede comic in deze aflevering van "The Comic Book And Me" is Nightwing #140 met - zoals Brian Cronin in zijn overzicht aangeeft - een verwijzing naar "Positively 4th Street".
Met de wetenschap dat er een verwijzing naar "Positively 4th Street" in deze comic zit, kan ik de woorden "Forever Young" een paar pagina's eerder haast niet anders dan als ook een verwijzing naar een Dylan-song zien.


Dylan vinden waar hij niet of nauwelijks is #47


Luister naar The Bootleg Series vol. 9, cd 1 track 19.
[met dank aan Simon]

Dylan vinden waar hij niet of nauwelijks is #46

"Ballad Of A Thin Man II"
Of hoe zeg jij het altijd? "Dylan horen waar hij niet is"?
Ik luister naar dit B-kantje van Robbie Williams [luister hier] waarin een (andere) Mr. Jones gefileerd wordt. Over wie het gaat heeft Robbie nooit gezegd maar de meest plausibele uitleg is dat het gaat over David Bowie.

Als je de tekst erbij pakt:

Bowie heeft ooit over zichzelf gezegd dat hij een National Treasure was
Hij was een Lord
Hij heeft een hartaanval gehad
"You're the oddest ever" - Space oddity
"He can never pass as straight" - Bowie's bi-seksualiteit
Bowie's echte naam David Robert Jones

Gerbrand

Dylan kort #1233

Jan Vollaard over "The Times They Are A-Changin'" zoeken op streaming diensten, uit NRC Handelsblad van 12 mei, zie afbeelding. [met dank aan Alja]
Nell Westerlaken - "Relax, mensen: laat je medebezoeker wel ademhalen", schitterende column in de Volkskrant van vandaag, zie hier. [met dank aan Herman]
In de documentaire "I'm not your negro" over James Baldwin is een fragment te zien van Bob Dylan die "Only A Pawn In Their Game" zingt. [met dank aan Herman]
James Baldwin-vraag: In mijn hoofd zit een stemmetje dat mij zegt dat ik Bob Dylan ooit in een boek van James Baldwin ben tegengekomen, ik weet niet meer welk boek dat is. Wie kan mij de titel van dat boek geven?
"Bob Dylan wordt 76, hier zijn meest Joodse songs", zie hier.
"Als Bob bezongen wordt", zie hier.
Museumtijdschrift: Face Value, zie hier.
Breda Jazz: Fernando Lewis speelt Bob Dylan, zie hier.

Face Value in De Fundatie

Nooit eerder zag ik een Dylan-shirt in een museum. Vandaag in museum De Fundatie te Zwolle waren Dylan-liefhebbers gekomen om de werken van Face Value te bekijken, waaronder de man met het Dylan-shirt om zijn schouders. En wat bleek? Dylan-liefhebbers zijn net gewone mensen. Niet de Dylan-liefhebber, niet de werken van Bob Dylan, zijn de vreemde eend in de bijt in museumland, maar de mannen en vrouwen die het maar moeilijk kunnen accepteren dat een muzikant als Bob Dylan misschien wel meer kan dan alleen muziek maken, zoals tekenen en schilderen op een bovengemiddeld niveau.
Het was vandaag druk bij De Fundatie, maar niet zo druk als ik had verwacht. Er was meer belangstelling voor de werken van Jeroen Krabbe, dan voor de werken van Bob Dylan. Muzikant en componist Michiel Borstlap leek er wat verloren bij te staan terwijl zijn werk audire et videre I  in het atrium klonk. Hoeveel mensen namen de moeite om met de trap of lift helemaal naar de bovenste verdieping van De Fundatie te gaan om daar bijvoorbeeld het schitterende werk Waterijsje van Miriam Meulepas te bekijken?
Ondanks de drukte waren de twaalf werken van Face Value goed te bekijken, mede door de wijze waarop de zalen in De Fundatie zijn ingericht. De werken twaalf door Bob Dylan gemaakte werken hangen over drie wanden aan een zijde van de zaal, aan de andere zijde van de zaal hangen de tussen 1651 en 1658 door Gerard ter Borch gemaakte portretten van Willem Craeyvanger, Christine van der Wart en hun kinderen. Het contrast tussen de werken van Bob Dylan en Gerard ter Borch werkt - voor mij - goed.
In De Fundatie klonk geen muziek (althans, niet van Bob Dylan). De muzikant Bob Dylan laat zich in De Fundatie van een andere kant zien: als beeldend kunstenaar. Of hij een groot beeldend kunstenaar is of dat zijn werken 'alleen maar' in musea hangen omdat hij eerder naam wist te verwerven als muzikant, daar zullen de meningen over blijven verschillen.
De portretten van de drie vrouwen en negen mannen kijken de toeschouwer aan. De door Bob Dylan gebruikte kleuren zijn beperkt in aantal, maar in alle portretten min of meer gelijk waardoor een eenheid tussen de portretten ontstaat. Ook de titels - iedere titel bevat het woord "face" en een naam - van de werken zorgen voor een eenheid, Deze twaalf werken horen bij elkaar.
Maar ondanks die eenheid zijn het toch twaalf individuen die de museumbezoeker vanaf de wanden van De Fundatie aanstaren en ieder door Bob Dylan geportretteerd individu lijkt een mysterie met zich mee te dragen. De twaalf werken intrigeren genoeg om een tweede bezoek in gedachten reeds te plannen.
Voor de tentoonstelling van Face Value in De Fundatie is geen catalogus gedrukt, maar de catalogus van de tentoonstelling van Face Value in Chemnitz (zomer 2016) is te koop in De Fundatie.
De twaalf door Bob Dylan gemaakte portretten hangen nog tot en met 20 augustus in De Fundatie, daarna gaan de werken terug naar Amerika om waarschijnlijk voorlopig niet meer beschikbaar te komen voor tentoonstellingen.
Mocht je voor 20 augustus de kans hebben om de werken in Zwolle in te gaan bekijken, dan kan ik je dit zeker aanraden.
Meer informatie is te vinden op de website van De Fundatie, zie hier.




Clipphanger: Wie is Bob Dylan?

Mister D.

Mister D.

Naast mij ligt het door Eric Sackheim samengestelde boek The Blues Line. In dit boek staan transcripties van teksten van oude bluessongs. Soms lees ik in dit boek, nooit meer dan een bladzijde of vier, vijf per keer. De songteksten in The Blues Line lezen als poëzie en niet zomaar poëzie maar poëzie van grote klasse.
In The Blues Line kwam ik de volgende regels tegen:

I twisted and I tumbled
I rolled the whole night long
I twisted and I tumbled 
I rolled the whole night long
I didn't have no daddy to
hold me in his arms

Deze regels komen uit "Eagles on a Half" van Geechie Wiley.
Een paar bladzijden verderop in hetzelfde boek staat de tekst van "Death Sting Me Blues" van Sara Martin met de regels:

Blues, you made me roll and tumble
you made me weep and sigh

En Muddy Waters nam "Rollin' And Tumblin'" op, dat begon met:

Well, I rolled and I tumbled, cried the whole night long
Well, I rolled and I tumbled, cried the whole night long
Well, I woke up this mornin', didn't know right from wrong

Wat bovenstaande volgens mij vooral laat zien - en er zijn veel meer voorbeelden in The Blues Line te vinden - is dat het onmogelijk is om uit het niets een nieuw kunstwerk te creëren. Goede kunst steunt altijd op de fundamenten van eerdere werken.
Aan de andere kant is het ook zo dat alleen goede kunst als fundament voor nieuwe werken kan dienen.

Het gedicht "Op de drempel" van Victor Schiferli uit de bundel Toespraak in een struik (2008) bevat de regels:

De radio speelt zacht maar er is eigenlijk niets 
om uit te zetten. Alleen Louise en haar minnaar,  
die danig in elkaar opgaan.

Nergens in de bundel wordt duidelijk dat Schiferli "Visions Of Johanna" van Blonde On Blonde nodig had om deze regels te kunnen schrijven (of het moet het citaat uit deze songtekst zijn die voorafgaand aan het gedicht in deze bundel staat afgedrukt).

Het is onmogelijk om als kunstenaar te werken zonder geïnspireerd te zijn of te inspireren, zo lijkt het wel, en u doet dat als geen ander.

Happy birthday, Mister D.

Tom Willems